Achtergrond

Dordrecht is een eiland en Dordtenaren heten Schapenkoppen. Maar hoe komen Dordtenaren aan die naam? Het is een mooi verhaal over hoe twee mannen hun creativiteit gebruikten om een systeem te ontduiken.

In de middeleeuwen was Dordrecht een rijke en machtige stad. Dit kwam onder andere door het zogenaamde stapelrecht. Op alle goederen die op het eiland van Dordrecht werden gebracht, werd een belasting geheven. Ook bij de import van vlees en slachtvee.

Weerstand tegen het belastingsysteem is van alle tijden en er zullen altijd mensen blijven die het systeem willen ontduiken. Zo ook twee Dordtenaren die in de Alblasserwaard een schaap kochten en een idee bedachten om het levende schaap Dordrecht binnen te smokkelen. De legende gaat dat ze op weg naar Dordrecht in Papendrecht een vogelverschrikker passeerden en besloten het schaap aan te kleden met de kleren van de vogelverschrikker. Met het schaap, dat zelfs een hoed droeg, tussen hen in hadden ze bij de Riedijkspoort uiteraard “niets aan te geven” en liep het drietal op de bewuste donkere avond de stad in. Het plan leek te slagen tot het schaap een weinig menselijk maar des te schaapachtig bèèèè ten gehore gaf. De mannen moesten alsnog belasting betalen maar het verhaal werd doorverteld en de legende was geboren. Sindsdien worden Dordtenaren Schapenkoppen genoemd.

De verbeelding van dit verhaal werd in 1967, na de opening van de nieuwe brug tussen Papendrecht en Dordrecht, naast de afrit aan de Dordtse kant onthuld. Het ontwerp van Cor van Gulik en Piet Kraus toont drie figuren; twee mannen en een schaap. Sinds 2018 staat het beeld op een nieuwe, veel prominentere plek, namelijk op de Laan der Verenigde Naties, vlakbij de oprit naar de A16 richting Rotterdam.

Het tot de verbeelding sprekende verhaal zou je kunnen zien als een verheerlijking van een criminele actie maar ook als een creatieve interventie opgeroepen door de weerstand op een systeem. Het feit dat er nu al meer dan 50 jaar een kunstwerk op het eiland van Dordrecht staat en Dordtenaren Schapenkoppen worden genoemd bewijst de culturele waarde van het verhaal.

Het verhaal en het Schapenkoppenbeeld inspireerde ook Cor Noltee, Design Thinker. Noltee is nieuwsgierig naar circulair design en bedacht het idee SchapenKoppieKoppie. Stel je voor dat het afvalplastic van het eiland van Dordrecht gebruikt zou worden om een miniatuurversie van het Schapenkoppen beeld te 3d printen!

Noltee ging er mee naar de Duurzaamheidsfabriek op het Leerpark in Dordrecht. De Duurzaamheidsfabriek is een krachtenbundeling tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Een bijzonder gebouw waar samen met het bedrijfsleven duurzaamheidsonderwijs op een vernieuwende manier wordt toegepast.

De Duurzaamheidsfabriek bracht Noltee in contact met een aantal andere lokale partijen die met een soortgelijk idee – om van afvalplastic weer waardevolle producten te maken – rondliepen en besloten de handen ineen te slaan.